การต่อสู้ของสมาคมฯ

ดัชนีบทความ
การต่อสู้ของสมาคมฯ
หนังสือพิมพ์ยุคแรกเริ่มโดยศาสนจักร (ก่อน พ.ศ. 2349)
หนังสือพิมพ์ยุคราชสำนัก (พ.ศ. 2349   2475)
หนังสือพิมพ์ยุคการเมือง (พ.ศ. 2475   2535)
หนังสือพิมพ์ยุคธุรกิจหนังสือพิมพ์ (พ.ศ. 2535   2540)
หนังสือพิมพ์ยุคปฏิรูปสื่อ (พ.ศ. 2540   ปัจจุบัน)
บทสรุป / เอกสารอ้างอิง

หนังสือพิมพ์ยุคราชสำนัก (พ.ศ. 2349   2475)

ยุคราชสำนักเริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 จนถึงรัชกาลที่ 7 (ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นประชาธิปไตยใน พ.ศ. 2475) ความโดดเด่นของหนังสือพิมพ์ยุคราชสำนักคือ เจ้านายในพระราชสำนัก รวมทั้ง รัชกาลที่ 4 เอง ได้เข้ามามีบทบาทในการจัดพิมพ์สื่อสิ่งพิมพ์ ทั้งในรูปแบบหนังสือเล่ม นิตยสาร และหนังสือพิมพ์

 

นอกเหนือจากชาวต่างชาติกลุ่มมิชชันนารีอเมริกันที่มีบทบาทมาตั้งแต่ยุคแรกเริ่มโดยศาสนจักร และยังมีบทบาทต่อเนื่องมาจนถึงสมัยยุคราชสำนักที่ยิ่งมีบทบาทมากขึ้นเช่นเดียวกัน หนังสือพิมพ์ในยุคราชสำนัก ได้ถูกนำมาใช้เพื่อการเผยแพร่ข่าวราชการในยุคราชสำนัก

 

รัชกาลที่ 4 กับหนังสือพิมพ์ราชกิจจานุเบกษา : สื่อสิ่งพิมพ์เริ่มแรกของคนไทย

หนังสือพิมพ์ราชกิจจานุเบกษา พิมพ์ในรัชกาลที่ 4 ในปี พ.ศ. 2401 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเป็นผู้จัดทำ ไม่มีกำหนดออกชัดเจน นับเป็นเริ่มแรกของการพิมพ์หนังสือโดยคนไทย ทำให้งานหนังสือพิมพ์เป็นเสมือนบทสนทนาในเรื่องสิทธิ เสรีภาพ

 

ทั้งนี้ วัตถุประสงค์ของหนังสือพิมพ์ราชกิจจานุเบกษา ออกมาเพื่อชี้แจงข่าวต่างๆ ที่หมอบรัดเลย์ตีพิมพ์ข่าวคลาดเคลื่อน เพื่อตอบโต้บทวิพากษ์วิจารณ์ของหมอบรัดเลย์เกี่ยวกับกิจการบ้านเมือง เพื่อประกาศกฎหมายที่พระองค์ทรงประกาศใช้ และเพื่อแจ้งข่าวบริหารกิจการบ้านเมือง

 

ออกได้ปีเดียวก็เลิก และมาออกใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 5 ในปี พ.ศ. 2417 กำหนดออกเป็นรายสัปดาห์ มาถึงปัจจุบันดำเนินการโดยโรงพิมพ์สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี นับเป็นหนังสือพิมพ์ที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย

 

ค็อตข่าวราชการ : หนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยฉบับแรกของคนไทย

รัชกาลที่ 4 ทรงสนพระทัยกิจการการพิมพ์เป็นอันมาก ในปี พ.ศ. 2418 มีการพิมพ์ หนังสือพิมพ์ ข่าวราชการ ขึ้น เป็นหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยฉบับแรกที่คนไทยเป็นเจ้าของและบรรณาธิการ คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช พระโอรสในรัชกาลที่ 4

 

ฉบับแรกออกเมื่อวันที่ 26 กันยายน พ.ศ.2518 มีชื่อเป็นภาษาอังกฤษว่า Court มาเปลี่ยนเป็นชื่อภาษาไทยว่า ข่าวราชการ ในปี พ.ศ. 2519 และเมื่อสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงโปรดให้พิมพ์ในคราวฉลองพระชันษา 64 ปี พ.ศ. 2466 นั้น จึงรวมเรียกชื่อเป็น  หนังสือค็อตข่าวราชการ

 

หนังสือพิมพ์ข่าวราชการ ตีพิมพ์ที่กรมอักษรพิมพการ ซึ่งทรงกำกับโดยกรมหลวงบดินทรไพศาลโสภณ โรงพิมพ์ดังกล่าวเรียกในชื่อสามัญว่า  โรงพิมพ์หลวง

 

หนังสือพิมพ์ดรุโณวาท : ต้นเค้าการเสนอข่าวสารของสื่อมวลชนในยุคหลัง

หนังสือพิมพ์ที่ถือเป็นต้นเค้าของการนำเสนอข่าวสารในฐานะสื่อมวลชนอย่างแท้จริง กล่าวคือแตกต่างจากราชกิจจานุเบกษาที่จำกัดอยู่เฉพาะการเสนอข่าวราชการเป็นสำคัญ คือ

หนังสือพิมพ์ ดรุโณวาท ที่มีความหมายว่า  โอวาทของเด็ก
ผู้จัดพิมพ์หนังสือพิมพ์ฉบับนี้เป็นคนรุ่นหนุ่ม คือ พระองค์เจ้าเกษมสันต์ โสภาคย์ ซึ่งเป็นพระอนุชาของรัชกาลที่ 5 กำหนดออกเป็นรายสัปดาห์ ฉบับแรกออกเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ.2417 ถึงปี พ.ศ.2418 มีอายุเพียง 1 ปีเท่านั้น

 

ก.ศ.ร. กุหลาบ นักหนังสือพิมพ์สามัญชนคนแรกของไทย
สมัยรัชกาลที่ 5 มีนักหนังสือพิมพ์คนสำคัญที่เป็นนักคิด นักเขียนมากมายบุคคลที่ถือเป็นสัญลักษณ์หรือตัวแทนของนักหนังสือพิมพ์ผู้หาญกล้าในนี้คือ นายกุหลาบ ตฤษณานันท์ เจ้าของนามปากกา  ก.ศ.ร. กุหลาบ  (ก.ศ.ร. มาจากคำว่า เกศโร ซึ่งเป็นชื่อเมื่อตอนนายกุหลาบบวชเป็นพระภิกษุ)

 

นายกุหลาบ เกิดในสมัยรัชกาลที่ 3 มีความถนัดในการเขียนเรื่องเกร็ดประวัติศาสตร์ได้อย่างน่าติดตาม หนังสือพิมพ์ สยามประเภท ที่นายกุหลาบเป็นบรรณาธิการ ได้รับความชื่นชอบของผู้อ่านหนังสือพิมพ์ในสมัยนั้น

 

อย่างไรก็ตาม บางเรื่องราวก็ถูกตั้งข้อสังเกตว่าไม่น่าจะเป็นความจริง เช่น กรณีการถูกตำหนิจากกรมหมื่นวชิรญาณวโรรสในเรื่องแต่งประวัติสมเด็จพระสังฆราชผิดเพี้ยนไป จนมีผลทำให้ภาพของ ก.ศ.ร. กุหลาบ เป็นภาพของคนเชื่อถือไม่ได้

 

อเนก นาวิกมูล ให้ข้อสังเกตไว้ว่า  คำว่า  กุ  ที่ใช้พูดกันอยู่ในปัจจุบันนี้ เริ่มมาจากนายกุหลาบ ที่ชอบพูดเกินจริง

 

ศาสตราจารย์ชัยอนันต์ สมุทวนิช นักวิชาการสาขารัฐศาสตร์ ผู้ซึ่งได้ศึกษาชีวิตและงานของ ก.ศ.ร. กุหลาบ ได้เขียนคำนิยมในหนังสือ   ก.ส.ร.กุหลาบ  ของ มนันยา ธนะภูมิ ซึ่งเป็นเหลนของ ก.ศ.ร. กุหลาบ ถึงคุณูปการผลงานของ ก.ศ.ร. กุหลาบ ว่า

งานของ ก.ศ.ร.กุหลาบที่พิมพ์ในสยามประเภทหลายเรื่องก็ได้เป็นเค้าเงื่อนสำคัญของการศึกษาประวัติศาสตร์ ทั้งในสมัยที่ ก.ศ.ร. ยังมีชีวิตอยู่และในสมัยต่อๆ มา ดังเช่นกรณีของ ฟ.ฮีแลร์ สอบถามเรื่องราวสมัยพระนารายณ์ เป็นต้น . ก.ศ.ร.เป็นนักเลงหนังสือคนสำคัญในสมัยที่สยามยังไม่มีผู้รู้หนังสือและอ่านหนังสือมากนัก เว้นแต่ในวงแคบๆ อาจกล่าวได้ว่า ก.ศ.ร.กุหลาบเป็นทางเลือกแห่งความรู้อีกทางหนึ่ง นอกเหนือไปจากที่มาแห่งความรู้ที่จำกัดวงเฉพาะของทางราชการ

 

นายเทียนวรรณ นักหนังสือพิมพ์ผู้มากอุดมการณ์แต่ต้องรับโทษทางการเมืองคนแรก
นักหนังสือพิมพ์บุคคลสำคัญอีกผู้หนึ่งในประวัติศาสตร์สื่อสิ่งพิมพ์ยุคราชสำนัก คือ นายเทียนวรรณ (ต.ว.ส. วัณณาโภ) ต้นตระกูลโปรเทียร์ณ เป็นนักต่อสู้เพื่อความชอบธรรม ผู้มีอาชีพหลักเป็น ทนายความ

 

นายเทียนวรรณ ได้จัดพิมพ์หนังสือพิมพ์ชื่อ  ตุลยวิภาคพจนกิจ  แสดงความคิด ความเห็นเป็นปฏิปักษ์กับข้าราชการในสมัยนั้นที่ทุจริต จนบางครั้งไม่มาสามารถต่อสู้คดีได้ จึงถูกโบยและเข้าจำคุก นับเป็นตัวอย่างของนักหนังสือพิมพ์ที่ไม่ยอมให้กับอธรรมให้กับนักหนังสือพิมพ์ยุคหลัง

 

ในบั้นปลายของชีวิตนายเทียนวรรณ เมื่อปี พ.ศ.2451 ขณะที่อายุ 66 ปี ได้ออกหนังสือพิมพ์ฉบับใหม่ชื่อ  ศิริพจนภาค  เป็นรายเดือน

 

นักเขียนนักหนังสือพิมพ์หัวสมัยใหม่ในยุคเฟื่องฟู
ในช่วงยุคการเมือง จึงปรากฏว่ามีสื่อสิ่งพิมพ์ประเภทนิตยสารเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก และมักนำเสนอเนื้อหาให้ความรู้ ความบันเทิง ในรูปแบบของเรื่องสั้น นิยาย เช่น นิตยสาร ลักวิทยา, ถลกวิทยา, ทวีปัญญา, ผดุงวิทยา, ศรีกรุง เป็นต้น ส่วนใหญ่ผู้จัดทำมักเป็นกลุ่มที่เรียกกันว่า  หัวนอก  หรือ  หัวสมัยใหม่

 

ปี 2472  2475 มีนิตยสารที่สนับสนุนให้เรื่องสั้นเกิดขึ้นอีกมาก ทำให้ช่วงปลายยุคราชสำนักเกิดนักหนังสือพิมพ์ และนักเขียนที่เป็นสามัญชนขึ้นหลายคน ทำให้ประเทศไทยมีนักหนังสือพิมพ์ที่เป็นนักเขียนมีชื่อเสียงหลายคน

 

เช่น กุหลาบ สายประดิษฐ์ (ศรีบูรพา), สด กูรมะโรหิต, อิศรา อมันตกุล, มาลัย ชูพินิจ, โชติ แพร่พันธ์ (ยาขอบ), ม.จ.อากาศดำเกิง รพีพัฒน์, มนัส จรรยงค์, สันต์ เทวรักษ์, เปลื้อง ณ นคร (นายตำรา ณ เมืองใต้), ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช, ศักดิ์ชัย บำรุงพงศ์ (เสนีย์ เสาวพงศ์) เป็นต้น

 

ในตอนช่วงปลายของยุคราชสำนักนี้ กล่าวคือ ในสมัยรัชกาลที่ 6 และรัชกาลที่ 7 แนวความคิดการจัดทำสื่อสิ่งพิมพ์ได้เริ่มเข้าไปเกี่ยวข้องกับการเมืองการปกครองขึ้นแล้ว ซึ่งนับเป็นรากฐานของหนังสือพิมพ์ในยุคการเมือง ซึ่งเป็นยุคต่อมานั่นเอง

 



 
วีทีอาร์-สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย พศ. 2562

ดูวีทีอาร์ทางyoutube

Login Form



หนังสือน่าอ่าน



จำนวนผู้ออนไลน์

เรามี 3709 บุคคลทั่วไป ออนไลน์
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา

สภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ :: The National Press Council of Thailand สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย :: Thai Broadcast Journalists Association สถาบันอิศรา มูลนิธิพัฒนาสื่อมวลชนแห่งประเทศไทย :: ISRA Institute Thai Press Development Foundation ชมรมนักข่าวสายเทคโนโลยีสารสนเทศ :: Information Technology Press Club The Southeast Asian Press Alliance (SEAPA) thai society of environmental jounalists
public nudity porn