สหพันธ์นักข่าวชี้ AI ต้องเป็นผู้ช่วยไม่ใช่ผู้แทนนักข่าว

18 มิ.ย.- สหพันธ์นักข่าวนานาชาติ (IFJ) ออกบทวิเคราะห์หลังการเผยแพร่รายงาน Digital News Report 2026 ของ Reuters Institute for the Study of Journalism โดยเตือนว่า การขยายตัวของ AI ในอุตสาหกรรมข่าว แม้จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน แต่หากขาดการกำกับดูแลที่เหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพข่าว สิทธิของนักข่าว และความน่าเชื่อถือของสื่อในระยะยาว พร้อมเรียกร้องให้ห้องข่าวทั่วโลกวางหลักเกณฑ์การใช้ AI ที่ยึดมั่นในจริยธรรมวิชาชีพ

IFJ ชี้ว่า ผลสำรวจของ Reuters Institute พบแนวโน้มสำคัญหลายประการ ทั้งการที่ผู้คนหันมาใช้ AI Chatbot เพื่อค้นหาและสรุปข่าวเพิ่มขึ้นจาก 7% เป็น 10% ภายในหนึ่งปี และในกลุ่มอายุต่ำกว่า 35 ปี มีสัดส่วนผู้ใช้สูงถึง 16% อย่างไรก็ตาม มีเพียงประมาณ 1% ของผู้ตอบแบบสอบถามที่ระบุว่า AI เป็นแหล่งข่าวหลัก สะท้อนว่า AI ยังทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยในการเข้าถึงข่าว มากกว่าจะเข้ามาแทนที่องค์กรข่าวโดยตรง

อย่างไรก็ตาม IFJ เตือนว่า การที่ผู้ใช้รับข่าวผ่าน AI มากขึ้น อาจทำให้จำนวนผู้อ่านที่คลิกเข้าสู่เว็บไซต์ข่าวต้นฉบับลดลง ส่งผลต่อรายได้ขององค์กรสื่อและกระทบต่อระบบนิเวศของการผลิตข่าว โดยรายงานระบุว่ามีผู้ใช้อินเทอร์เน็ตเพียง 4% ที่ "มัก" หรือ "มักจะ" คลิกไปยังแหล่งข่าวต้นฉบับหลังได้รับคำตอบจาก AI ซึ่งเป็นสัญญาณที่น่ากังวลต่อความยั่งยืนของสำนักข่าวทั่วโลก

นอกจากผลกระทบด้านธุรกิจแล้ว IFJ ยังเน้นย้ำว่า AI ไม่ควรถูกใช้เพื่อลดบทบาทของนักข่าวหรือแทนที่กระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริง เพราะหัวใจของวิชาชีพยังคงอยู่ที่การสืบค้นข้อมูล การตรวจสอบแหล่งข่าว ความรับผิดชอบต่อสาธารณะ และการยึดมั่นในหลักจริยธรรม โดยเรียกร้องให้องค์กรสื่อเปิดเผยต่อผู้ชมอย่างโปร่งใสเมื่อมีการใช้ AI ในกระบวนการผลิตข่าว พร้อมยืนยันว่า AI ควรเป็นเครื่องมือสนับสนุนการทำงานของนักข่าว ไม่ใช่ผู้ตัดสินความจริงแทนมนุษย์

ที่มา: International Federation of Journalists (IFJ) – Reuters Digital News Report 2026: Key takeaways for newsrooms and journalists' unions