ผวา! โดรนสังหารนักข่าว ตายแล้ว 50 คนในช่วง 2 ปี

สื่อมวลชนยังเผชิญความเสี่ยงรอบด้าน ไม่เฉพาะความไม่มั่นคงทางอาชีพ ผู้สื่อข่าวในพื้นที่ขัดแย้งของโลกยังอยู่ในพื้นที่เสี่ยงตายจากเทคโนโลยีสงครามรูปแบบใหม่ที่คร่าชีวิตนักข่าวมากขึ้น

2 พ.ย. 2569 - องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้เผยแพร่รายงานเนื่องในวันสากลเพื่อยุติการลอยนวลพ้นผิดจากอาชญากรรมต่อผู้สื่อข่าว เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ในช่วงปี 2567–2568 มีนักข่าวและบุคลากรสื่อถูกสังหาร 189 ราย เพิ่มขึ้นร้อยละ 20 จากช่วงสองปีก่อนหน้า ในจำนวนนี้มี 50 รายเสียชีวิตจากการโจมตีด้วยโดรน สะท้อนภัยคุกคามรูปแบบใหม่ที่กำลังเกิดขึ้นในสนามรบ

ตัวเลขดังกล่าวเป็นแนวโน้มที่น่ากังวล เพราะนับตั้งแต่ปี 2536 มีผู้สื่อข่าวถูกสังหารทั่วโลกแล้วมากกว่า 1,700 ราย ขณะที่อัตราการลอยนวลพ้นผิดจากคดีสังหารนักข่าวทั่วโลกอยู่ที่ร้อยละ 86 หรือประมาณ 6 ใน 7 คดี นับเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ยูเนสโกเริ่มเก็บข้อมูลและวัดอัตราดังกล่าวในปี 2555 สะท้อนว่า การคุ้มครองคนทำข่าว ยังมีช่องว่างสำคัญ โดยเฉพาะการนำผู้สั่งการและผู้ลงมือมารับผิดตามกฎหมาย

ความเสี่ยงในสนามรบ ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การถูกลูกหลงจากการสู้รบ รายงานระบุว่า มีนักข่าวอย่างน้อย 15 รายเสียชีวิตทั้งที่สวมเสื้อเกราะหรือเครื่องแต่งกายที่มีเครื่องหมาย PRESS หรืออยู่ในยานพาหนะที่แสดงสัญลักษณ์ของสื่ออย่างชัดเจน ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนว่า การแสดงสถานะผู้สื่อข่าวและการใช้อุปกรณ์ป้องกันตัวไม่ได้รับประกันความปลอดภัยในพื้นที่สงคราม โดยเฉพาะเมื่อมีการนำอาวุธและเทคโนโลยีโจมตีระยะไกลเข้ามาใช้มากขึ้น

เมื่อพิจารณาตามภูมิภาค กลุ่มประเทศอาหรับมีนักข่าวเสียชีวิตมากที่สุด 97 รายในช่วงสองปีที่ผ่านมา โดยปาเลสไตน์เป็นพื้นที่ที่มีผู้เสียชีวิตสูงเป็นพิเศษ รวม 62 ราย แบ่งเป็น 30 รายในปี 2567 และ 32 รายในปี 2568 ขณะที่ลาตินอเมริกาและแคริบเบียนมีผู้เสียชีวิต 37 ราย และเอเชีย-แปซิฟิก 34 ราย ตัวเลขเหล่านี้ชี้ว่าอันตรายต่อผู้สื่อข่าวไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในสมรภูมิรบเท่านั้น แต่ยังเกิดจากความรุนแรงและการคุกคามในประเทศที่มีปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองและอาชญากรรมด้วย

ปัญหาสำคัญอีกด้านคือความล่าช้าและความล้มเหลวในการนำคดีเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม ข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่ปี 2549 ยูเนสโกบันทึกคดีสังหารนักข่าวไว้ 1,641 คดี แต่มีเพียง 223 คดีที่ได้รับการคลี่คลายผ่านกระบวนการศาล หรือไม่ถึงร้อยละ 14 ขณะที่ในพื้นที่ความขัดแย้ง อัตราการลอยนวลพ้นผิดเข้าใกล้ร้อยละ 100 หมายความว่า ในหลายพื้นที่ผู้ที่สังหารนักข่าวแทบไม่ต้องเผชิญความรับผิดทางกฎหมาย

ภัยคุกคามยังขยายจากสนามรบไปสู่โลกออนไลน์ โดยเฉพาะการสอดแนม การติดตามข้อมูลส่วนบุคคล การข่มขู่เอาชีวิต และการโจมตีชื่อเสียง ซึ่งส่งผลต่อความปลอดภัยของผู้สื่อข่าวทั้งในและนอกเวลาปฏิบัติงาน

ขณะเดียวกัน ผู้หญิงที่ทำงานข่าวยังเผชิญความเสี่ยงเฉพาะด้าน รายงานระบุว่ามีนักข่าวหญิงเสียชีวิต 14 รายในช่วงปี 2567–2568 และร้อยละ 93 เสียชีวิตในพื้นที่ความขัดแย้ง นอกจากนี้ งานศึกษาของ UN Women และศูนย์นานาชาติเพื่อผู้สื่อข่าว (ICFJ) ยังพบว่า ผู้หญิงที่ทำงานข่าวร้อยละ 75 เคยเผชิญการคุกคามหรือการละเมิดผ่านช่องทางออนไลน์

อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อมูลอีกด้านที่แสดงให้เห็นว่าการแก้ปัญหาสามารถเกิดขึ้นได้ โดยในประเทศที่ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ความขัดแย้ง อัตราการลอยนวลพ้นผิดลดลงเหลือร้อยละ 77 จากร้อยละ 94 ในปี 2555 และจำนวนผู้สื่อข่าวที่ถูกสังหารในประเทศกลุ่มนี้อยู่ในระดับต่ำสุดในรอบ 18 ปี สะท้อนความสำคัญของการสอบสวนที่เป็นอิสระ การดำเนินคดีอย่างจริงจัง และมาตรการคุ้มครองผู้สื่อข่าวที่มีประสิทธิภาพ

วันสากลเพื่อยุติการลอยนวลพ้นผิดจากอาชญากรรมต่อผู้สื่อข่าว กำหนดขึ้นเพื่อรำลึกถึงการลอบสังหารนักข่าววิทยุฝรั่งเศส 2 คนในประเทศมาลี เมื่อปี 2556 และเรียกร้องให้รัฐดำเนินคดีกับผู้ก่อเหตุอย่างจริงจัง รายงานครั้งนี้จึงไม่ได้ส่งสัญญาณเตือนเฉพาะเรื่องจำนวนผู้เสียชีวิตหรืออาวุธรูปแบบใหม่ แต่ยังชี้ให้เห็นปัญหาที่อยู่เบื้องหลัง นั่นคือการที่ผู้สังหารนักข่าวจำนวนมากไม่ต้องรับผิด เมื่อคนทำข่าวไม่สามารถทำงานได้อย่างปลอดภัย และผู้ก่อเหตุไม่ต้องเผชิญความยุติธรรม สิ่งที่สังคมสูญเสียไปจึงไม่ใช่เพียงชีวิตของผู้สื่อข่าว แต่รวมถึงโอกาสในการตรวจสอบอำนาจและการเข้าถึงข้อเท็จจริงของประชาชนด้วย

ที่มา- unesco