ว่าแต่เขาอิเหนาไม่ทำ?” สำรวจ Open Data การจ้างงานผู้สูงอายุของภาครัฐเมื่อนโยบายมุ่งแต่ให้เอกชนจ้าง

ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ ตั้งแต่ปี 2567โดยมีผู้สูงอายุถึง 14 ล้านคน หรือร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด แต่ภาครัฐกลับจ้างงานผู้สูงวัยเพียง 2% เท่านั้น จากจำนวนผู้มีงานทำทั้งหมด สวนทางกับที่รัฐบาลประกาศจะส่งเสริมการจ้างงาน แต่ผลักบทบาทการจ้างไปยังภาคเอกชน และละเลยบทบาทของตนเองในฐานะ "นายจ้างรายใหญ่ที่สุดของประเทศ"

จากการวิเคราะห์ข้อมูลการจ้างงานทั่วประเทศโดยทีมอาสาสมัครชมรมเครือข่ายนักสื่อสารข้อมูลเชิงลึกแห่งประเทศไทย (TDJ) พบว่า ปัจจุบันมีผู้สูงอายุที่มีงานทำกว่า 5 ล้านคน หรือคิดเป็นร้อยละ 37 ของผู้สูงอายุทั้งหมด ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในภาคเกษตรกรรม และมีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่ได้ทำงานในหน่วยงานรัฐ

ทั้งนี้ในช่วง 7 ปีที่ผ่านมา รัฐบาลใช้งบประมาณเพื่อส่งเสริมการจ้างงานผู้สูงวัยรวมเพียง 261 ล้านบาท ครอบคลุมผู้สูงอายุเพียง 1.3 แสนคนเท่านั้น ตัวเลขนี้นับว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับสถานการณ์จริงที่ผู้สูงวัยเพิ่มขึ้นทุกปี และมีความต้องการทำงานเพื่อรายได้และคุณค่าในชีวิตอย่างต่อเนื่อง

ด้านภาคเอกชนที่ถูกผลักให้เป็นตัวหลักในการจ้างงานผู้สูงอายุ แต่พบว่ามีเพียงบางองค์กรเท่านั้นที่เปิดรับแรงงานกลุ่มนี้เข้าสู่ระบบอย่างจริงจัง สาเหตุหนึ่งคือ ขาดแรงจูงใจเชิงนโยบายและระบบสนับสนุนที่ชัดเจน

จากการทำรายงานข่าวด้วยข้อมูลเชิงลึกนี้ สรุปข้อเสนอเชิงนโยบายได้ดังนี้
1. ผลักดันนโยบายเพิ่มการจ้างงานผู้สูงอายุใหม่ในหน่วยงานรัฐโดยเฉพาะองค์กรปกครองท้องถิ่น โดยกำหนดตัวชี้วัดอย่างชัดเจนทั้งปริมาณและคุณภาพ
2. เพิ่มการส่งเสริมและสนับสนุนภาคเอกชนให้จ้างงานผู้สูงอายุอย่างจริงจัง
3. รับประกันสิทธิแรงงานผู้สูงอายุ ด้วยค่าตอบแทนที่เหมาะสม โดยไม่เลือกปฏิบัติ
4. จัดทำระบบฐานข้อมูลกลางที่เ้ขาถึงได้ง่าย เพื่อให้นายจ้างและลูกจ้างสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างแท้จริง

ชมรมเครือข่ายนักสื่อสารข้อมูลเชิงลึกแห่งประเทศไทย (TDJ)
ปวีณา ชูรัตน์,  ชนากานต์ อาทรประชาชิต, ณภัค ปวีชัยณภา, ธนบัตร บุญธูป, อภิรัช นิ่มอนุสสรณ์กุล, อธิตย์ คัมภีราวัฒน์